The Rights Forum, Oxfam Novib en PAX winnen op alle punten van de Nederlandse staat

Op 22 januari 2024 diende bij het Haagse Gerechtshof het hoger beroep van The Rights Forum, Oxfam Novib en PAX tegen de Nederlandse staat.
De eis van de drie organisaties: het stopzetten van de export naar Israël van onderdelen voor F-35-gevechtsvliegtuigen
waarmee dat land het humanitair oorlogsrecht schendt.

Die export verloopt volgens de Algemene (doorvoer- uitvoer- of overdrachts)Vergunning NL009 uit oktober 2016, tijdens Rutte 2 met Lilliane Ploumen als verantwoordelijk minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking.

Overigens wordt een Algemene Vergunning door de belastingdienst uitgegeven*:
‘Met een Algemene Vergunning vertegenwoordigt u uw klant bij alle leveringen en diensten waarvoor btw betaald moet worden, voor intracommunautaire verwervingen en voor invoer uit niet-EU-landen.’**
Zo’n vergunning betreft in feite puur fiscale en economische belangen – om het even over welke producten of diensten het gaat.

In artikel 8 van déze specifieke NL009-vergunning staat echter het volgende:
‘De Algemene Vergunning NL009 mag niet langer worden gebruikt indien de geregistreerde gebruiker of beschikkingsbevoegde door de Minister in kennis zijn gesteld dat geïntegreerde buitenlandpolitieke- of veiligheidsafwegingen zich verzetten tegen voortgezet gebruik van de Algemene Vergunning NL009. Een kennisgeving om die redenen kan te allen tijde plaatsvinden’.***

Het stáát er!

Minister Ploumen heeft het in 2016-7 niet nodig gevonden om dit artikel te gebruiken.

De tegenwoordige minister(s) van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, Liesje Schreinemacher (en nu Geoffrey van Leeuwen) (vvd) oordeelde eveneens dat de vergunning prima kon worden gehandhaafd, ondanks waarschuwingen van juristen op haar ministerie dat met de F-35’s inderdaad ‘mogelijk ernstige schendingen van het humanitair oorlogsrecht worden begaan’. In haar oordeel woog ze zwaar mee ‘dat intrekking van de vergunning schadelijk zou zijn voor de relaties met Israël en de VS, en voor de Nederlandse economie’.
En niet in de laatste plaats: schadelijk voor het beoogde baantje van partijgenoot Rutte bij de NAVO.

 

 

 

Exárcheia, Athene 2028
foto: Sylvia van de Garde
‘Óf door de NATO óf door de vrede’

Op 15 december 2023 werd de eis van de drie organisaties afgewezen omdat volgens de rechter de politieke en beleidsmatige vrijheid van de minister niet mocht worden aangetast. Met de oorlog in Oekraïne in het achterhoofd wilde het demissionaire kabinet de Europese wapenindustrie stimuleren én de binnenlandse wapenindustrie ondersteunen. De bestaande regels waren volgens de demissionaire regering te streng, ze heeft het het presumption of denial-beleid op 14 juli 2023 nog snel even demissionair afgeschaft**** en zo export naar Israël mogelijk gehouden.

In de uitspraak van 12 februari 2024 nav het hoger beroep
– nauwelijks drie weken na de uitspraak van het ICJ –
veegt het Haags Gerechtshof de uitspraak van de lagere rechter (15 december ’23) van tafel met de vaststelling dat Israël bij zijn aanvallen met F-35-gevechtstoestellen onvoldoende rekening houdt met de gevolgen voor de burgerbevolking – en noemt met name de tienduizenden gedode kinderen.

Het hof stelt dat er ‘een duidelijk risico bestaat dat met de F-35-gevechtsvliegtuigen van Israël ernstige schendingen van het humanitaire oorlogsrecht worden gepleegd in de Gazastrook’. En wanneer een dergelijk risico bestaat, dient Nederland op grond van internationale verdragen, waaronder het Wapenhandelsverdrag, de uitvoer van militaire goederen te verbieden.
‘Dat betekent dat vanuit Nederland geen uitvoer van F-35-onderdelen naar Israël mag plaatsvinden. De Minister is bij haar besluit om niet in de uitvoervergunning in te grijpen ten onrechte deze internationale verplichtingen niet nagekomen. Het hof beveelt de Staat dan ook binnen zeven dagen een eind te maken aan de verdere uitvoer van F-35-onderdelen naar Israël.’ [onderlijning van mij, SvdG]

Schreinemacher, Van Leeuwen en de haren hebben (humanitaire) internationale verdragen en verplichtingen aan hun neoliberale laarsjes gelapt uit economische en partijbelangen
en zijn om die perverse redenen medeverantwoordelijk voor de moorddadige praktijken van Netanyahu’s Israël.
Desalniettemin heeft Van Leeuwen – wie is die man in vredesnaam – even schaamteloos als zijn hele partij is, aangekondigd in cassatie te gaan. Namens wie? Niet namens mij. Namens de wapenindustrie waarvoor Rutte hoopt te gaan werken?

Rutte beweert ‘uiteraard gewoon’ de uitspraak van het Hof uit te voeren.
Dat is te weinig, niet meer geloofwaardig
en sowieso veel te laat.
Wie hem nog aanneemt na deze gruwelijke blamage
neemt zijn (on) verantwoordelijkheid mee aan.

––––––––––––––––––––––––––

*https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/zakelijk/btw/btw_aangifte_doen_en_betalen/fiscaal_vertegenwoordiger/algemene_vergunning/voorwaarden_algemene_vergunning

**https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/zakelijk/btw/btw_aangifte_doen_en_betalen/fiscaal_vertegenwoordiger/

***https://wetten.overheid.nl/BWBR0038437/2021-07-31

**** ‘Aanleiding voor deze beleidswijzing is de voorgenomen Nederlandse toetreding tot een verdrag op het gebied van exportcontrole in het militaire domein  waar op het moment Duitsland, Frankrijk en Spanje bij zijn aangesloten. Toepassing van aanvullend nationaal beleid belemmert effectieve deelname aan dit verdrag. Bovendien is het aanvullend nationaal beleid niet noodzakelijk om ongewenst gebruik van uit Nederland afkomstige goederen te voorkomen. Tot slot sluit het kabinet met afschaffing van aanvullend nationaal beleid zo nauw mogelijk aan bij het gezamenlijk overeengekomen Europees wapenexportbeleid en draagt daarmee bij aan een gelijker speelveld op het gebied van wapenexportcontrole.’ [cursief van mij, SvdG]
https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2023/10/04/aanpassingen-wapenexportcontrolebeleid