Voor 2019

Het was niet het saaie jaar dat we ons wensten
maar meer een jaar van verlies:
geliefden gingen, gezondheid ook…
perspectief verdween verschoof veranderde
de zo bekende wereld
en soms leken we onszelf kwijt te raken
leken wij weg

‘Bleiben ist Nirgends’ zei Rilke
en ‘Nirgends fragt es nach dir’ schreef Celan

 dus gingen we daarheen en vonden van alles iets anders
weer

zo werd het ook een jaar van niet-verliezen:
van dood en de doden
van vertrouwen en liefde
van moed, geloof en hoop (whatever they may be)

De mooiste film ooit bekeek ik meermalen weer tijdens de lange nachten
waarin Eus tegen de protocollen van het ziekenhuis in voor zijn herstel vocht
en ik de stilte thuis maar niet kon ‘verslapen’

In Andrei Tarkovski’s Stalker (1979)
leidt de protagonist mensen, deze keer een schrijver en een professor,
heimelijk naar de ‘Zone’, een verlaten en verboden gebied
dat door de overheid is afgesloten en door het leger aan de grenzen wordt bewaakt.
In het midden van die exclusieve Zone bevindt zich een ruimte, een ‘Kamer’,
waarin de diepste droom of wens van de bezoeker zou worden vervuld:
‘het verlangen dat je het meest heeft doen lijden’.

De Stalker brengt mensen naar die ‘mogelijkheid’
– die voor de bezoekers gedurende de reis impliciet tot een ‘oplossing’ (ver)wordt, een concrete ontsnapping aan het leed in hun leven
of tot een dreiging, want weet je wel zeker wat jouw diepste wens is, en is die wel zo altruïstisch als je denkt? –

maar hijzelf gaat de kamer nooit binnen
al heeft hij een ziek kind,
al glijdt zijn vrouw van hem weg
al is hij als de dood voor het definitieve verlies van geloof en hoop (whatever they may be)

De Stalker leeft voor de Zone, zijn thuis,
maar hij leeft vooral voor het geloof en de hoop
en laat die door geen wonder om zeep helpen.

 

De schrijver en de wetenschapper hebben uiteindelijk niet genoeg hoop en geloof om de ‘kamer’ binnen te gaan. Zij blijven gevangen in hun zelfbeeld en hun wil.
Tot wanhoop van de Stalker

Alleen diens vrouw

en vooral hun dochter
blijven in hun geloof en hoop – whatever they may be

Wij wensen dat iedereen toe.
Eus en Syl

 

Het gedicht dat de dochter leest:
Dull Flame Of Desire

I love your eyes, my dear
Their splendid sparkling fire

When suddenly you raise them so
To cast a swift embracing glance

Like lightning flashes in the sky
But there’s a charm that’s greater still

When my love’s eyes are lowered
And all is fired by a passioned kiss

And through the downcast lashes
I can see the dull flame of desire

Fjodor Tjoetsjev