Caché 2016 – ‘Françaises, Français: Aidez-moi’

In Brandpunt van 9 februari 2016 beweert Liesbeth Staats dat Salah Abdeslam verdachte is van de ‘grootste terroristische aanlag in Frankrijk sinds de Tweede Wereldoorlog’. Bij die aanslagen op 13 november 2015 kwamen honderddertig mensen om het leven in het hart van Parijs.
Laf.
Treurig.
Ernstig.
Maar de bewering in Brandpunt is onwaar.
Er vond na de Tweede Wereldoorlog in Frankrijk, om precies te zijn: in het hart van Parijs, een groter bloedbad plaats.

Op 17 oktober 1961 vielen er tweehonderd tot driehonderdzestig (het feitelijke aantal werd schaamteloos nooit de moeite waard gevonden om vast te leggen) doden onder zogenaamde FMA’s (Français Muzelman d’Algérie) tijdens een demonstratie tegen de discriminatie van deze Franse staatsburgers van Algerijnse afkomst, die een uitgaansverbod opgelegd hadden gekregen.
Een groot deel van de al dan niet gestorven doden werd door de Franse politie zonder pardon vanaf de Pont Saint Michel in de Seine gegooid, die rood zag van het bloed.
Verantwoordelijk was Charles de Gaulle, gehielenlikt door de hoofcommissaris van de Parijse politie Maurice Papon, een van de grootste jodenvervolgers tijdens WO II en in 1998 veroordeeld wegens misdaden tegen de menselijkheid tijdens het Vichyregime.

Zie hier de als het niet zo ernstig was lachwekkende De Gaulle in zijn aanloop naar die 17de oktober: de vreselijke demonisering en stupificatie van een ander (?) volk, en de apologie vooraf voor het verschrikkelijke bloedbad.
http://fresques.ina.fr/de-gaulle/fiche-media/Gaulle00071/discours-du-23-avril-1961.html
Met deze speech

‘J’ai interdit, à tous Français […] d’exécuter auqu’une de les hommes’

werd niet alleen het beruchte artikel 16 van de Franse grondwet van kracht, maar kreeg iedereen expliciet carte blanche en kon de hel losbarsten: Papon slachtte arrestranten zelfs af in zijn hoofdkwartier.
Officieel heette het ’twee mensen doodgeschoten’.
De Gaulle maakte hiermee ook de weg vrij voor het Massacre de Charonne in februari 1962, met negen doden en meer dan tweehonderd gewonden als gevolg.

Wij weten het niet meer.

Hara-Kiri werd in 1970 wegens kritiek op De Gaulle door de Franse overheid verboden. Het blad ging door als Charlie Hebdo; ‘Charlie’ wijst met een knipoog of een uitgestoken tong naar De Gaulle.
Allemaal niet zo heel lang geleden, toch? En niet los te zien van vandaag.

Weten we dat nog?

Michael Haneke maakte een aangrijpende film over de gevolgen van de traumatische gebeurtenissen in het begin van de jaren 1960; een film die als zodanig behoorlijk is gebagatelliseerd, zo niet ontkend: Caché (2005). Hierin leiden de discriminatie en xenofobie die de Franse samenleving domineren, splijten en vergiftigen, maar vóóral de ontkenning van die ondermijnende fenomenen, tot fatale consequenties voor zowel de boven- als de onderklasse.
De film toont ook de onmogelijkheid voor miljoenen Fransen met wortels (soms generaties terug) in de Maghreb, om te ontsnappen aan de postcodes van criminalisering en rechtsongelijkheid waartoe ze door overheid en samenleving steeds weer worden verbannen.

UnknownMaar om op de aanleiding van dit stukje terug te komen: in Brandpunt werd, net als in Nieuwsuur van 7 januari 2015, niet de waarheid verteld. Waarom niet?

En waarom zette geen enkel programma een vraagteken bij het voornemen van François Hollande om – gedekt door de aanslagen in de laatste jaren, daar valt de reactionaire lading tegen weg – burgers met een dubbele nationaliteit het Franse staatsburgerschap af te nemen als ze zijn veroordeeld voor terroristische activiteiten, ook als ze hun straf hebben uitgezeten.
Er volgde protest, dus opperde de regering-Hollande de mogelijkheid om het staatsburgerschap af te pakken van álle veroordeelde terroristen. Maar dat is in strijd met de grondwet (kennen politici die nog wel?): het zou mensen stateloos maken. Geen van deze voorstellen redde het tot een wet, tot nu toe.
Maar de ontbindende toon is door deze president van alle ‘vrije, (rechts)gelijke en verbroederde’ Fransen weer eens gezet, net als in 1961 door zijn voorganger Charlie.

De zoon van Nederlandse vrienden die in Frankrijk gingen wonen, heeft sinds kort ook een dubbele nationaliteit: de Nederlandse én de Franse. Die kréég hij. En waarom niet? Of: waarom hij wel?
En is ook hij nu een potentieel slachtoffer van rechtelijke willekeur?

Christiane Taubira, de Franse minister van Justitie, heeft haar functie neergelegd uit protest tegen Hollandes wet/discussie, die volgens haar niet bijdraagt aan de bestrijding van het terrorisme maar wel aan de rechtsongelijkheid binnen het land: een grote bevolkingsgroep (bijvoorbeeld uit de vroegere kolonie Marokko: Marokkanen kunnen hun oorspronkelijke staatsburgerschap niet verliezen al zouden ze dat willen) hangt andere straffen boven het hoofd dan zogenaamde – ja wat, eigenlijk: Herren-Fransen?
Hebben wij van Christiane Taubira gehoord? Van haar protest?
Lees haar Murmures à la jeunesse, een week na haar ontslag gepubliceerd

President François Hollande begeeft zich op glad ijs, hoop ik.
Ik bedoel dat ik niet hoop dat hij à la De Gaulle willens en wetens uit is op de eliminatie van de rechtsstaat. Hoe ernstig de aanslagen en lynchpartijen in de laatste jaren ook waren en zijn, ze kunnen en mogen voor een staat nooit aanleiding zijn tot individualisering, demonisering en uitsluiting. Nooit.
En zeker niet om daarmee grove schendingen van mensen- en grondrechten in het verleden en heden  te verhullen.
Openheid en depolarisatie van de kant van de regering zijn nu geboden. Om een even bloedige onderdrukking van protesten en marsen als in 1961-62 te voorkomen.

En dat geldt niet alleen voor Frankrijk.
Nationalistische populisten in Duitsland, Nederland, België, Zweden, Denemarken, Polen en Hongarije voeren al jaren eenzelfde discussie over dit soort mogelijkheden van rechtsongelijkheid. En Europa begeeft zich in hun voetsporen steeds hoger op het hellende vlak van discriminatie en uitsluiting.

Wat mij betreft zijn het allemaal uitingen van wanhoop door een continent dat op zoek is naar zijn zelfmoordenaar.